Omgevingsvergunning voor activiteit “bouwen”

Indien u voornemens bent om te gaan bouwen of verbouwen, dan heeft u in het algemeen een omgevingsvergunning nodig voor de activiteit “bouwen”. Naast een benodigde  omgevingsvergunning voor de activiteit “bouwen” heeft u dan mogelijk ook een “toestemming” nodig om te slopen, een gebouw brandveilig te gebruiken, het bouwwerk te gebruiken in afwijking van het bestemmingsplan, een boom te kappen of een monument te wijzigen. Voor al deze activiteiten kunt u in dat geval in één keer een omgevingsvergunning aanvragen en/of een melding doen.

Wanneer sprake van “bouwen”

De activiteit “bouwen” valt alleen onder de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo), indien er ook daadwerkelijk sprake is van bouwen in de zin van die wet. Er is namelijk geen omgevingsvergunning nodig voor de activiteit “bouwen” als het geen bouwwerkzaamheden betreffen. Er is pas sprake van “bouwen” bij het “oprichten of veranderen van een bouwwerk of standplaats”. De definitie van bouwen bestaat aldus uit de volgende vier elementen.

Oprichten bouwwerk

Onder het oprichten wordt het plaatsen van een nieuw bouwwerk verstaan. Hierbij dient u te denken aan bijvoorbeeld het oprichten van een woning, een berging in de tuin of een aanbouw aan de woning. Echter valt bijvoorbeeld het verplaatsen van een bestaand bouwwerk (bijvoorbeeld een berging) naar een andere locatie, ook onder het “oprichten van een nieuw bouwwerk”. Dergelijke gevallen kunnen niet aangemerkt worden als “verbouwen”, omdat de betreffende berging nog niet op de betreffende locatie stond.

Veranderen bouwwerk

Bij het veranderen van een bouwwerk dient u te denken aan situaties waarbij “verbouwd” wordt alsmede het vernieuwen en het onderhouden van een bouwwerk.

Er dient sprake te zijn van een standplaats

Onder een standplaats wordt een kavel verstaan bestemd voor het plaatsen van een woonwagen waarop voorzieningen aanwezig zijn die op het leidingnet van de openbare nutsbedrijven, andere instellingen of van gemeenten kunnen worden aangesloten. Het plaatsen van een woonwagen op een standplaats moet dus worden beschouwd als “bouwen” en om deze reden dus vergunningplichtig.

Er dient sprake te zijn van een bouwwerk

Een bouwwerk wordt gedefinieerd als “elke constructie van enige omvang van hout, steen, metaal of ander materiaal, die op de plaats van bestemming hetzij direct hetzij indirect steun vindt in of op de grond, bedoeld om ter plaatse te functioneren. De definitie van een bouwwerk bestaat dus uit de volgende elementen.

Constructie

Een constructie is alles wat herleidbaar uit twee of meer delen is samengevoegd (ook wel betiteld als een driedimensionaal gebouwd object). Het aanleggen van een weg is geen driedimensionaal object (wordt namelijk als tweedimensionaal object aangelegd) en dus  geen constructie. Hetzelfde geldt voor bijvoorbeeld het aanbrengen van een reclamedoek of het aanbrengen van een verflaag aan de gevel van een woning.

Enige omvang

Om te kunnen spreken van “enige omvang”, dient een object een oppervlakte te hebben van minimaal 2m². Zo zijn een vuilnisbak, een naambordje aan de deur, een tuinkabouter in de tuin of een brievenbus meestal kleiner dan 2m² en daarmee dus geen bouwwerk. De exacte begrenzing van het begrip “enige omvang” is moeilijk te trekken.

Direct of indirect steun in of op de grond

Om te kunnen spreken van een bouwwerk, dient het object direct of indirect steun te vinden in of op de grond. Zo is bijvoorbeeld een boot die drijft en vaart op water niet verbonden of verankerd met de grond. Een boot kan in een dergelijk geval niet als bouwwerk worden beschouwd. Indien dezelfde boot echter verankerd is aan een wal zoals bij een woonboot het geval is, dan is er wel sprake van het vinden van steun in of op de grond. Of er dan tevens sprake is van een bouwwerk, hangt af van het feit of de (woon)boot “ter plaatse functioneert”.

Ter plaatse functioneren

Om te kunnen spreken van een bouwwerk, dient een object “ter plaatse te functioneren”. Als richtlijn wordt gehanteerd dat een object ter plaatse functioneert (plaatsgebonden), indien het object meer dan 31 dagen op dezelfde plaats staat. Echter is ook hier de exacte begrenzing moeilijk vast te stellen. In het algemeen zal een verplaatsbaar object zoals een bloemenkraam, een caravan een keetwagen of een patatkraam als bouwwerk worden beschouwd in het geval dat deze objecten plaatsgebonden zijn.

Geen omgevingsvergunning nodig om te bouwen

Indien is vastgesteld dat er sprake is van “bouwen” of “verbouwen” (oprichten of veranderen van een bouwwerk of standplaats), dan is dus een omgevingsvergunning vereist voor de activiteit “bouwen”. Echter, bepaalde werkzaamheden worden weliswaar aangemerkt als zijnde “bouwen”, maar voor deze (bouw)werkzaamheden is geen omgevingsvergunning vereist.

Dit is bijvoorbeeld het geval bij gewoon onderhoud zoals schilderwerk of onderhoud aan uw gevel of als u een (kleine) dakkapel aan de achterkant van uw woning wilt plaatsen. Indien uw bouwplan dus voldoet aan de voorwaarden voor vergunningvrij bouwen, dan heeft u dus geen omgevingsvergunning nodig voor de activiteit “bouwen”.

Besluit omgevingsrecht (Bor)

Om te weten te komen of uw bouwplan voldoet aan de voorwaarden voor vergunningvrij bouwen, dient u “bijlage II van het Besluit omgevingsrecht (Bor)” te raadplegen. In deze bijlage van het “Besluit omgevingsrecht” (Bor) zijn er twee categorieën vergunningvrije bouwwerken opgenomen.

Voor beide categorieën van bouwwerken is dus geen omgevingsvergunning voor de activiteit “bouwen” vereist. Echter, bij de eerste categorie van bouwwerken mag zelfs worden gebouwd, ook  al is dat bouwwerk in strijd met het ter plaatse geldende bestemmingsplan. Deze categorie van bouwwerken is opgenomen in hoofdstuk 1 van deze bijlage.

De tweede categorie van bouwwerken is opgenomen in hoofdstuk 2 van deze bijlage en deze bouwwerken dienen wel getoetst te worden aan het ter plaatse geldende bestemmingsplan. Als een bouwwerk uit deze categorie niet past binnen het ter plaatse geldende bestemmingsplan, dan kan het bouwwerk alleen worden gebouwd als de gemeente een omgevingsvergunning verleend voor het afwijken van het betreffende bestemmingsplan. In dergelijke gevallen is dus alleen voor de afwijking van het bestemmingsplan een omgevingsvergunning benodigd.

Bij vergunningvrij bouwen voldoen aan Bouwbesluit en Burgerlijk Wetboek

Ongeacht of op grond van bijlage II van het Besluit omgevingsrecht (Bor) een omgevingsvergunning vereist is voor de activiteit “bouwen”, dient elk bouwwerk sowieso te voldoen aan de (technische) regels uit het Bouwbesluit (veiligheid en gezondheid) en het burenrecht uit het Burgerlijk Wetboek.

Brochures omgevingsvergunning

Er zijn diverse publieksbrochures van de rijksoverheid over de meest voorkomende verbouwingen aan woningen. In deze brochures leest u bijvoorbeeld of u voor een bepaalde activiteit wel of geen omgevingsvergunning nodig heeft en aan welke voorwaarden u dient te voldoen om in aanmerking te komen voor vergunningvrij bouwen. De brochures staan hieronder gerangschikt op onderwerp en u kunt deze raadplegen voor nadere informatie.

■  Bij een hoofdgebouw behorende bouwwerken (aan- en uitbouwen, carports, serres)
■  Erf- en perceelafscheidingen
■  Aanbrengen of veranderen van kozijnen of het veranderen van gevelpanelen
■  (Schotel)antennes
■  Zonnecollectoren en zonnepanelen
■  Dakkapellen
■  Dakramen en andere daglichtvoorzieningen in een dak