Drie privaatrechtelijke instanties in Nederland

Indien u (onverhoopt) verwikkeld raakt in een privaatrechtelijke procedure, dan kunt u te maken krijgen met verschillende privaatrechtelijke instanties. In Nederland houden drie instanties zich bezig met procedures op het gebied van het privaatrecht. Deze privaatrechtelijke instanties zijn de rechtbank, het gerechtshof en de Hoge Raad. Niet alle conflicten op het gebied van het privaatrecht dienen echter door een rechter te worden opgelost. Zo kunnen meningsverschillen tussen partijen in een bepaalde bedrijfstak bijvoorbeeld ook worden voorgelegd aan een commissie van deskundigen hetgeen arbitrage genoemd wordt. Op het gebied van het consumentenrecht bestaan bijvoorbeeld verschillende geschillencommissies.

Sector Kanton van de Rechtbank

De sector “kanton” is een sector van de rechtbank, bedoeld voor de meer “eenvoudige” geschillen op het gebied van het privaatrecht. Zo kunt u bij deze sector op een relatief eenvoudige manier uw recht halen. Dat betekent dat u zelf uw zaken mag behartigen en u niet verplicht bent om een advocaat of een andere gemachtigde in te schakelen.

Welke zaken dienen voor sector kanton van de rechtbank

De sector “kanton” van de rechtbank behandelt alle huur-, huurkoop- en arbeidszaken, ongeacht de hoogte van de vordering (geldbedrag). Verder behandelt deze sector alle zaken met betrekking tot het privaatrecht waarbij het geschil gaat om een geldbedrag dat minder is dan € 25.000,-. Het gaat bij dit bedrag om de hoofdsom inclusief de wettelijke rente tot aan de dag waarop de dagvaarding door de deurwaarder wordt uitgebracht. Voor zaken boven deze grens is de sector “civiel” van de rechtbank bevoegd.

Aardzaken

Echter in arbeidszaken voor gewone werknemers niet zijnde bestuurder van een vennootschap, huurrechtszaken, zaken over een agentuurovereenkomst en consumentenzaken, is de sector “kanton” van de rechtbank uitsluitend bevoegd. Dat wil dus zeggen ongeacht de hoogte van de vordering. Vanwege deze indeling op grond van de aard van de zaak, worden dit aardzaken genoemd.

Enkelvoudige behandeling en hoger beroep bij het gerechtshof

De zaken bij de sector “kanton” worden altijd enkelvoudig behandeld. Dat betekent dat slechts één rechter de beslissing neemt. Als een partij het niet eens is met de uitspraak van de sector “kanton” van de rechtbank, dan kan daartegen hoger beroep worden ingesteld bij het gerechtshof. Wel moet het dan gaan om een bedrag dat hoger is dan
€ 1.750 of om een zaak die niet in geld is uit te drukken (bijvoorbeeld een ontruiming van een woning).

Rechtbank 

Bij de sector “civiel” van de rechtbank worden alle zaken behandeld die niet in eerste instantie bij de sector “kanton” terechtkomen. Meestal oordeelt de rechter op grond van schriftelijke stukken. Partijen hoeven dan niet voor de rechter te komen. Bij de sector “civiel” van de rechtbank kunnen de civiele zaken zowel enkelvoudig als meervoudig worden behandeld. In het laatste geval zijn er drie rechters die de zaak beoordelen. Rechtbanken bepalen zelf of een zaak enkel- of meervoudig wordt behandeld.

Gerechtshof

Als een partij het niet eens is met de uitspraak van de sector “kanton” of de sector “civiel” van de rechtbank, dan kan deze partij in principe in hoger beroep bij de rechtbank. Wel moet het dan gaan om een geldbedrag dat hoger is dan € 1.750,- of om een zaak die niet in geld is uit te drukken, bijvoorbeeld om de ontruiming van een woning. In elke zaak is maar één keer hoger beroep mogelijk. De procedure bij het gerechtshof lijkt op de procedure bij de rechtbank. Sommige gerechtshoven behandelen exclusief een bepaald soort zaken, bijvoorbeeld pachtzaken of zaken waarbij ondernemingsraden zijn betrokken.

Hoge Raad

Partijen die het niet eens zijn met een uitspraak kunnen bij de Hoge Raad in cassatie gaan. De raadsheren van de Hoge Raad kijken dan niet opnieuw naar de feiten van een zaak, maar zij onderzoeken alleen of de rechtbank of het gerechtshof alle rechtsregels op de juiste wijze heeft toegepast. Indien daar geen sprake van is, dan moet een andere rechtbank of een ander gerechtshof opnieuw naar de zaak kijken.