Wat is een bouwstop

Gemeenten dienen er voor zorg te dragen dat de wettelijke voorschriften met betrekking tot het “bouwen”, worden nageleefd. Deze wettelijke voorschriften (regels) zijn bedoeld om de veiligheid, de gezondheid en de esthetische waarden te waarborgen.

Toezichthouders op het gebied van bouwregelgeving houden toezicht op bouwactiviteiten waarbij gecontroleerd wordt of er gebouwd wordt met een daartoe benodigde omgevingsvergunning. Indien daarvan sprake is, dan wordt er op toegezien of er conform de omgevingsvergunning wordt gebouwd en of voldaan wordt aan overige, relevante wettelijke bepalingen.

Indien één van deze zaken niet in orde is, dan zal een toezichthouder een bouwstop opleggen. Dit gebeurt doorgaans tijdens een controle waarbij de toezichthouder een mondeling bevel geeft om de bouw stil te leggen. Een bouwstop houdt in, dat u alle of bepaalde bouwwerkzaamheden meteen of op een later aangegeven moment dient te staken.

Een toezichthouder moet in ieder geval precies aangeven welke bouwwerkzaamheden u dient stil te leggen en dus per wanneer. Het kan namelijk zijn dat u sommige werkzaamheden mag afronden of dat u een termijn krijgt om bepaalde, tijdelijke (nood)voorzieningen te treffen (bijvoorbeeld om schade of gevaarlijke situaties te voorkomen). De gemaakte afspraken dienen door de toezichthouder zo spoedig als mogelijk schriftelijk te worden bevestigd.

Wanneer wordt bouwstop opgelegd

Op grond van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) kan een toezichthouder de bouw dus stilleggen (dus een bouwstop opleggen) als er gebouwd wordt zonder of in afwijking van een omgevingsvergunning. Bij bouwen in afwijking van een omgevingsvergunning moet bijvoorbeeld gedacht worden aan afwijkingen inzake de locatie, afwijkende afmetingen, gewijzigde constructie, gewijzigde (gevel)indeling of de toepassing van gewijzigde materialen). Een bouwstop kan verder nog opgelegd worden als er gebouwd wordt in strijd met overige bepalingen die betrekking hebben op het bouwen en waaraan – los van de omgevingsvergunning – altijd aan moet worden voldaan.

Doel opleggen bouwstop

Het opleggen van een bouwstop heeft tot doel om de situatie (tijdelijk) als het ware te bevriezen.  Het staken van de bouwwerkzaamheden voorkomt namelijk dat de illegale situatie in ernst en omvang toeneemt en bovendien voorkomt een bouwstop dat er voor u extra kosten voortvloeien uit het aanpassen van het betreffende bouwwerk aan de geldende regels of het afbreken van het bouwwerk.

Teneinde te bewerkstelligen dat daadwerkelijk niet verder wordt gebouwd, wordt een bouwstop vaak gecombineerd met een last onder dwangsom. Het doel van een bouwstop is dus eigenlijk het “opschorten” van een bepaalde situatie om erger te voorkomen en het is niet bedoeld om te bezien of de bouwwerkzaamheden (achteraf) gelegaliseerd kunnen worden. Het vraagstuk van legalisatie komt pas later aan de orde, maar staat niet ter beoordeling op het moment dat een  bouwstop wordt aangevochten.

Indien toch verder wordt gebouwd ondanks bouwstop

In het geval dat een bouwstop gecombineerd is met een last onder dwangsom, dan verbeurt degene die toch door bouwt een dwangsom hetgeen bij dwangbevel ingevorderd kan worden. Daarnaast wordt ook een strafbaar feit begaan hetgeen kan worden bestraft met een hechtenis van ten hoogste zes maanden of een boete van ten hoogste € 4.500,-. Een proces-verbaal daartoe zal door de politie worden opgemaakt.

Onderzoek naar legalisatie na opleggen bouwstop

Na het stilleggen van de bouw volgt het onderzoek naar de mogelijke legalisatie van de betreffende bouwwerkzaamheden. Om te beoordelen of legalisatie mogelijk is, is een nieuwe toetsing nodig aan de regelgeving met betrekking tot het “bouwen”. Uit het onderzoek kan bijvoorbeeld blijken dat het legaliseren van de strijdige bouwactiviteiten mogelijk is na aanpassing van het bouwplan of dat het  niet mogelijk is om een en ander te legaliseren.

Wanneer blijkt dat legalisatie van de reeds verrichtte bouwwerkzaamheden tot de mogelijkheden behoort, dan krijgt u de gelegenheid om een aanvraag in te dienen ter verkrijging van een omgevingsvergunning met als activiteit “bouwen”. Vervolgens zal binnen de normale termijnen die gelden voor een aanvraag voor een omgevingsvergunning voor de activiteit “bouwen”, de aanvraag worden behandeld.

Opheffen bouwstop (en last onder dwangsom)

De bouwstop en de last onder dwangsom kunnen pas worden opgeheven als deze zijn ingetrokken.  U dient daarvan schriftelijk op de hoogte te worden gesteld. Er zijn diverse gevallen mogelijk die aanleiding geven tot het opheffen van de bouwstop. Zo zal de bouwstop worden opgeheven als het illegaal gebouwde is gelegaliseerd door middel van een omgevingsvergunning. Dit zal eveneens het geval zijn als een vergunninghouder alsnog (schriftelijk) heeft meegedeeld dat het oorspronkelijke vergunde bouwplan zal worden uitgevoerd of alsnog wordt voldaan aan de van toepassing zijnde regelgeving op het gebied van bouwen.

Bouwstop is besluit waartegen u bezwaar kunt maken

De schriftelijke bevestiging van het mondeling stilleggen van de bouw en de daarin vastgelegde  afspraken, is een besluit in de zin van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Dit geldt eveneens voor de schriftelijke bevestiging om de bouwstop in te trekken. Een bezwaarschriftprocedure tegen het opleggen van de bouwstop zal gaan om de vraag of de bouwstop terecht is opgelegd en dus niet over de vraag of de illegale bouwactiviteiten al dan niet gelegaliseerd kunnen of konden worden. Bovendien schort een bezwaarschrift de werking van de bouwstop niet op. Er mag dus na het indienen van een bezwaarschrift nog steeds niet (verder) worden gebouwd. Een verzoek tot het treffen van een voorlopige voorziening kan daartoe mogelijk uitkomst bieden.