Bestuursrecht betreft relatie tussen overheid en burgers/bedrijven

Het bestuursrecht (ook wel administratief recht genoemd) betreft het recht over het handelen van het openbaar bestuur (bestuursorganen) in relatie tot natuurlijke- en rechtspersonen. Het bestuursrecht wordt ook wel omschreven als de juridische normering die van toepassing is op rechtsbetrekkingen tussen burgers en bedrijven enerzijds en overheidsorganen anderzijds alsmede tussen  de diverse overheidsorganen onderling. Tot het openbaar bestuur behoren onder andere ministeries, provincies, gemeenten, product- en bedrijfschappen en waterschappen.

Verschil bestuursrecht en staatsrecht

De begrippen “bestuursrecht” en “staatsrecht” worden dikwijls als synoniemen van elkaar gebruikt, terwijl deze “soorten recht” wel degelijk verschillen wat betreft hun functie. Zo is in het staatsrecht omschreven op welke wijze de overheid en haar(bestuurs)organen georganiseerd zijn. Te denken valt hierbij aan een omschrijving van de eisen waaraan (overheids)organen (bijvoorbeeld de ministerraad, Gedeputeerde Staten, het College van Burgemeester en Wethouders) en ambten (bijvoorbeeld ministers, burgemeesters) moeten voldoen en over welke bevoegdheden zij beschikken.

Het bestuursrecht daarentegen beschrijft onder andere aan welke regels de overheid zich moet houden bij bijvoorbeeld het nemen van besluiten en wat burgers en/of bedrijven kunnen doen als zij het niet eens zijn met een besluit van een bestuursorgaan. De algemene regels van het bestuursrecht zijn te vinden in de Algemene wet bestuursrecht (Awb).

Functies bestuursrecht

Het bestuursrecht heeft een waarborg- en een instrumentele functie. Met een waarborgfunctie wordt bedoeld, dat het waarborgen biedt voor burgers en bedrijven tegen het handelen van de overheid. Op grond van het bestuursrecht dient de overheid zich namelijk te houden aan de geschreven (wetten, besluiten, regelingen, beleidsregels, enzovoort) en de ongeschreven rechtsnormen (algemene beginselen van behoorlijk bestuur die niet gecodificeerd zijn) en deze rechtsnormen bieden daarbij tevens bescherming tegen besluiten van de overheid (bijvoorbeeld door middel van het maken van bezwaar of het instellen van beroep).

Daarnaast heeft het bestuursrecht een instrumentele functie. Hiermee wordt bedoeld dat de overheid bestuursbevoegdheden inzet als zijnde een instrument om (de samenleving) mee te (be)sturen. Dit kan bijvoorbeeld door het opnemen van een vergunningstelsel waardoor het verboden wordt om zonder een bepaalde vergunning een activiteit te ontplooien.

Bestuursrecht is veelomvattend rechtsgebied

Het bestuursrecht is met de vele wetten, besluiten, regelingen en dergelijke een veelomvattend  rechtsgebied. Bovendien bevat het meerdere “soorten” recht (vastgoedrecht, bouwrecht, ruimtelijk ordeningsrecht, milieurecht, vreemdelingenrecht, ambtenarenrecht, enzovoort) en talloze activiteiten (het verlenen van vergunningen, het opleggen van een last onder dwangsom of een last onder bestuursdwang, het vaststellen van verordeningen, het houden van toezicht, enzovoort) hetgeen het bestuursrecht tot een vrij complex rechtsgebied maakt.

In bestuursrecht worden besluiten genomen die u kunnen treffen

In het bestuursrecht nemen verschillende overheidsinstanties besluiten die u direct kunnen raken. Er kunnen uiteraard besluiten worden genomen waarmee u vrede heeft, maar er zijn ook besluiten die uw belangen ernstig kunnen schaden. De besluiten van de overheidsinstanties zijn overigens wel aan allerlei regels gebonden en u heeft dan ook – naast de vele plichten – uiteraard ook meerdere rechten. Van belang is vooral dat de overheid haar besluiten zorgvuldig dient voor te bereiden en te motiveren, de betrokken belangen dient af te wegen en tijdig bepaalde informatie dient te verstrekken. U heeft namelijk recht op een behoorlijke uitvoering van het bestuur.

Rechtsbescherming in bestuursrecht

In het bestuursrecht is voorzien in procedures van inspraak, bedenkingen, zienswijzen naar voren brengen, bezwaar en (hoger) beroep om uw rechten te beschermen. Indien u het dus niet eens bent met een besluit daar uw belangen worden aangetast, dan zijn er voldoende mogelijkheden om uw “recht” proberen te halen (bijvoorbeeld bij een onafhankelijke, rechterlijke macht). U dient dan wel aan bepaalde voorwaarden te voldoen (er dient sprake te zijn van een besluit in de zin van de Algemene wet bestuursrecht, u dient belanghebbende te zijn in de zin van de Algemene wet bestuursrecht, enzovoort).

Bij het gebruik maken van deze procedures en het op de juiste wijze toepassen van de vele regelgeving op het gebied van het bestuursrecht, dient u dus op de hoogte te zijn van vele wetten, plannen, voorschriften en beleidsstukken. Kortom, gemakkelijk is het bestuursrecht niet en soms kan een deskundig advies uitkomst bieden.