Bestuursorgaan weegt alle relevante belangen af bij besluitvorming

Van een bestuursorgaan is sprake als het gaat om een “orgaan van een rechtspersoon krachtens publiekrecht ingesteld” of als “een persoon of college met enig openbaar gezag bekleed” is. Een bestuursorgaan heeft als doelstelling om beslissingen te nemen in het algemeen belang.

Bestuursorganen zijn verantwoordelijk voor veel in de samenleving te nemen beslissingen over bijvoorbeeld bouwen, wonen, werken, milieu, onderwijs en sociale zekerheid. Een bestuursorgaan dient bij het nemen van een beslissing alle relevante belangen tegen elkaar af te wegen. Dat laat echter onverlet dat een beslissing van een bestuursorgaan u toch direct in uw belang kan treffen en dat u hiervan nadeel ondervindt.

Bestuursorgaan van “rechtspersoon krachtens publiekrecht ingesteld”

Als er sprake is van een “krachtens publiekrecht ingestelde rechtspersoon”, dan is vervolgens de vraag welke organen daarvan een bestuursorgaan zijn. Om deze vraag te beantwoorden, dient er gekeken te worden naar de daarop van toepassing zijnde (organieke) wet. Zo is de Gemeente een “krachtens publiekrecht ingestelde rechtspersoon” en in de Gemeentewet is vervolgens omschreven welke bestuursorganen daartoe behoren. Uit deze wet valt op te maken dat de Gemeenteraad, de Burgemeester en het College van burgemeester en wethouders een bestuursorgaan zijn van de Gemeente (“een krachtens publiekrecht ingestelde rechtspersoon”).

Andere bestuursorganen van “krachtens publiekrecht ingestelde rechtspersoon”

Andere bestuursorganen van een “krachtens publiekrecht ingestelde rechtspersoon” zijn onder meer de diverse instanties van de Rijksoverheid, Gedeputeerde Staten, Provinciale Staten, Waterschappen en de Commissaris van de Koningin. Maar ook bijvoorbeeld de Stichting Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen, de Sociale Verzekeringsbank, de Belastingdienst en een Universiteit zijn een bestuursorgaan. Al deze bestuursorganen (zogenaamde a-organen) zijn in hun doen en laten gebonden aan de regels zoals neergelegd in de Algemene wet bestuursrecht (Awb).

Bestuursorgaan als “persoon of college met enig openbaar gezag bekleed”

Er is sprake van een “persoon of college met enig openbaar gezag bekleed”
(bestuursorgaan), als die persoon of het college beschikt over openbaar gezag. Dit openbaar gezag is aanwezig als die persoon of het college eenzijdig de rechten en plichten van burgers kan wijzigen en deze bevoegdheid ontleent aan een publiekrechtelijke basis.

Is hiervan sprake, dan spreekt men over een zogenaamd b-orgaan. Een voorbeeld hiervan is de APK-keurder. De keurder is op grond van de Wegenverkeerswet 1994 bevoegd tot het keuren van auto’s. Een b-orgaan is enkel ten aanzien van het nemen van besluiten in de zin van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) gebonden aan de wettelijke bepalingen die daarin omschreven zijn.

Ook zijn er organen die op grond van het bovenstaande zijn aan te merken als bestuursorgaan, maar toch hiervan worden uitgezonderd. Zo is in de Algemene wet bestuursrecht (Awb) onder meer opgenomen dat rechters, de wetgevende macht en de Eerste en Tweede Kamer niet moeten worden aangemerkt als een bestuursorgaan.

Zelfstandig bestuursorgaan (ZBO)

Ten slotte zijn er nog de zelfstandige bestuursorganen (ZBO’s). Bij dergelijke bestuursorganen is er sprake van het “besturen  op afstand”. Er is geen directe democratische invloed op een bestuur van een zelfstandig bestuursorgaan, hooguit een indirecte invloed. Een betrokken minister kan worden aangesproken op het doen en laten van een zelfstandig bestuursorgaan. Indien een zelfstandig bestuursorgaan beslissingen neemt die u raken, dan zal u die besluiten moeten betwisten via de regels van het bestuursrecht.

In Nederland functioneren ongeveer enkele honderden zelfstandige bestuursorganen. Zo zijn de Autoriteit Financiële Autoriteit, het Centraal Bureau voor de Statistiek, het College Bescherming Persoonsgegevens, het Commissariaat voor de Media en de Kamers van Koophandel en Fabrieken zelfstandige bestuursorganen.