Wanneer sprake van besluit

Een besluit wordt in de Algemene wet bestuursrecht (Awb) omschreven als een “schriftelijke beslissing van een bestuursorgaan, inhoudende een publiekrechtelijke rechtshandeling”.

Definitie van besluit bevat drie kernbegrippen

• het moet om een schriftelijke beslissing gaan (eis van schriftelijkheid) en
• afkomstig van een bestuursorgaan en
• het dient een publiekrechtelijke rechtshandeling te betreffen

Besluit moet schriftelijk tot stand komen

Naast het gegeven dat het besluit afkomstig dient te zijn van een bestuursorgaan, wordt een besluit in de wet tevens omschreven als een “schriftelijke beslissing” inhoudende een “publiekrechtelijke rechtshandeling”. De eis van “schriftelijkheid” heeft een bewijstechnische functie waaraan geen al te zware eisen worden gesteld.

Beslissing is ruimer dan besluit

Een beslissing is ruimer dan een besluit, omdat een beslissing van een bestuursorgaan ook mondeling publiekrechtelijke-, privaatrechtelijke en feitelijke handelingen omvat. Echter, gelet op het feit dat het moet gaan om een schriftelijke beslissing inhoudende een “publiekrechtelijke rechtshandeling” om te kunnen spreken van een besluit volgens de definitie in de Algemene wet bestuursrecht (Awb), worden mondeling publiekrechtelijke- (niet schriftelijk), privaatrechtelijke- (niet publiekrechtelijk) en feitelijke handelingen (geen rechtshandeling) daartoe niet gerekend.

Publiekrechtelijke rechtshandeling

Voorts dient het betreffende besluit dus een “publiekrechtelijke rechtshandeling” te betreffen. Van een publiekrechtelijke rechtshandeling is sprake als het bestuursorgaan de bevoegdheid tot het handelen ontleent aan een speciaal voor het openbaar bestuur bij of krachtens de wet geschapen bevoegdheid en de handeling dient gericht te zijn op rechtsgevolg(en)”.

Een “bij of krachtens wet geschapen bevoegdheid” ontstaat als volgt

• Attributie (een nieuwe bevoegdheid wordt gecreëerd en toegekend)
• Delegatie (een bestaande bevoegdheid wordt overgedragen)
• Mandaat (machtiging ter uitoefening van een bevoegdheid)

Bij delegatie gaat de “delegataris dus onder eigen naam en verantwoordelijkheid de bevoegdheid uitoefenen waardoor “delegans” die bevoegdheid kwijt is en ook geen aanwijzingen meer kan geven. Dit in tegenstelling tot mandaat waar de “mandataris” de betreffende bevoegdheid uitoefent in naam en onder verantwoordelijkheid van de “mandans”.

Vaak worden de termen mandaat, machtiging en volmacht ten onrechte door elkaar gebruikt. Bij besluiten (in de zin van de Algemene wet bestuursrecht) spreekt men van mandaat. Bij handelingen van privaatrechtelijke aard spreekt men van volmacht en als het om handelingen gaan die geen besluiten of privaatrechtelijke van aard zijn, dan is er sprake van een machtiging.

Gericht op rechtsgevolg(en)

Met “gericht te zijn op rechtsgevolg(en)” wordt bedoeld, dat het rechtsgevolg daadwerkelijk beoogd (bedoeld) is. Er treedt een verandering op in uw bestaande rechten, plichten of de bevoegdheid van een of meer rechtssubjecten (zoals een particuliere burger of een bestuursorgaan). Feitelijke handelingen daarentegen (bijvoorbeeld het leggen van een tegelpad door de gemeente, de beslissing een straat een bepaalde naam te geven of een weg voor voertuigen afsluiten met palen) of bijvoorbeeld mededelingen zijn niet op rechtsgevolg gericht.

Besluiten van algemene strekking en beschikkingen

Indien eenmaal is vastgesteld dat het om een besluit in de zin van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) gaat, dan kan het besluit onderscheiden worden in besluiten van algemene strekking (b.a.s.) en beschikkingen.

Besluit van algemene strekking

Een besluit van algemene strekking is niet gericht op een individu of een concreet geval, maar heeft gevolgen voor een groep gevallen. Voorbeelden hiervan zijn een verordening, een bestemmingsplan of een beleidsregel. Een beschikking geldt alleen voor een individu.

Beschikking

Een besluit is een beschikking als het individueel bepaalbaar en concreet is.  Het besluit moet zich richten tot een gesloten groep personen of een specifiek object. Voorbeelden van beschikkingen zijn het verlenen van een vergunning, het opleggen van een last onder dwangsom, een benoeming van een ambtenaar in functie, enzovoort.

Schriftelijke weigering besluit te nemen en fictieve weigering

Tenslotte dient nog opgemerkt te worden dat een “schriftelijke weigering een besluit op aanvraag te nemen”, gelijkgesteld wordt met een besluit volgens de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Dit geldt eveneens voor de zogenaamde “fictieve weigering een besluit op aanvraag te nemen”. Met een “fictieve weigering een besluit op aanvraag te nemen” wordt bedoeld, dat het bestuursorgaan niet of niet tijdig een besluit neemt.

Indien een bestuursorgaan niet tijdig een besluit neemt dan is in sommige wettelijke regelingen bepaald, dat bij het niet tijdig besluiten binnen de daarvoor gestelde termijn een positief besluit aanwezig wordt geacht (lex silencio positivo). Daarnaast is de “Wet dwangsom en beroep bij niet tijdig beslissen” in het leven geroepen om overheden te bewegen binnen de daarvoor bepaalde termijn te besluiten op aanvragen om een besluit.